Blog
Verwachte leestijd: 1 min

Crisisteams hebben onorthodoxe kritische mensen nodig

'Kritiek wordt soms gezien als niet loyaal aan de leider', zegt Ton Heerschop, directeur crisisbeheersing bij Parcival. Toch pleit hij voor critici en dwarse denkers in crisisteams omdat zij mogelijk een ander beeld hebben van de situatie.

Het was ergens in 2009 dat iemand mij wees op de film ’The last lecture’. In deze film geeft professor Randy Pausch een college over hoe hij zijn kinderdromen heeft vervuld in zijn latere leven.

Een van die kinderdromen was het spelen in de NFL de American Football competitie. Hij vertelde hoe zijn coach, een beer van een vent, hem als jochie van negen trainde. Op een dag pakte de coach hem enorm hard aan. Hij kon geen goed doen en moest steeds opnieuw hetzelfde herhalen. Na de training kwam de assistent-coach naar hem toe. ‘Je bent aardig afgeknepen’, zei deze assistent. ‘Maar dat is goed, want als niemand je meer kritiek geeft als je zaken fout doet, dan zit je pas echt in een beroerde positie.’

Klagers
Kritische mensen, het lijkt alsof we hen zijn gaan verwarren met klagers. Maar: is kritiek erg? Mensen die kritiek hebben, geloven dat zaken nog beter kunnen. Toch zie je vaak dat leidinggevenden getrouwen benoemen op posten in hun nabije omgeving. Geen kritische mensen, maar figuren die ze al jarenlang kennen als gedegen uitvoerders van het door hen bepaalde beleid. Kritiek wordt soms zelfs gezien als niet loyaal aan de leider.

Ik voorspel dat het weren van kritische mensen uit de directe omgeving het begin is van de ondergang van een leidinggevende. De doorlopende bevestiging dat alles goed gaat, voelt misschien goed, maar de echte problemen in de organisatie woekeren voort.

Crisisteam
Maar hoe zit dat dan in tijden van crisis, hoor ik u denken. Het helpt om dwarse denkers en critici te hebben in je omgeving, ook in een crisisteam. Dat zijn juist die mensen die mogelijk een ander beeld van de situatie hebben, die met alternatieve scenario’s aankomen en andere knelpunten zien dan de overige teamleden. Natuurlijk moet je die kritiek wel kanaliseren binnen het besluitvormingsmodel. Natuurlijk dienen ook de kritische onorthodoxe dwarse denkers zich te conformeren aan het feit dat command and control geldend is. Dat betekent dat ook zij de uiteindelijke beslissingen van het team loyaal moeten uitvoeren. Als het goed is, gebeurt dit ook. Ook de kritische denker beseft dat een eensgezind crisisteam het beste voor de organisatie is.

En misschien is het uw baas wel die zegt dat de door u bedachte oplossingen niet de beste zijn. Bedenk dan dat die baas nog steeds zoveel vertrouwen in u heeft dat hij denkt dat het nog beter kan. U moet zich pas echt zorgen maken als uw baas geen kritiek meer op uw werk heeft. Wellicht heeft hij dan de hoop verloren dat u nog kunt verbeteren.

Ton Heerschop, directeur crisisbeheersing bij Parcival

28 september 2020