Interview
Maaike Tindemans
Tekst:
Maaike Tindemans
Verwachte leestijd: 4 min

Corona ThuisZorghotel: ‘Een bijzondere samenwerking’

Zuid-Limburg werd begin maart overvallen door de coronacrisis. In één week wisten verschillende zorgaanbieders samen een ThuisZorghotel op te zetten. Hoe kregen zij dit zo snel voor elkaar?

“We zagen het hier in Zuid-Limburg helemaal de verkeerde kant op gaan”, vertelt Kenny Kicken, van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. “Het aantal ziekenhuisopnames steeg te snel. Er moest iets gebeuren om de ziekenhuizen te ontlasten.” In een sneltreinvaart werden de zorgaanbieders uit de regio bij elkaar gebracht. Samen zetten zij het Coronacentrum op met daarin een ThuisZorghotel en een huisartsenpost voor coronapatiënten. Hoe kijkt Kenny terug op dit bijzondere project? En hoe slaagde hij erin om op een goede manier met zoveel verschillende partijen samen te werken?

Hoe kwam dit project op jouw pad?
“Ik was begin maart bezig met de voorbereidingen voor Koningsdag. De koning zou naar Maastricht komen en daar horen veel voorzorgsmaatregelen bij. Tegelijkertijd waarschuwde Koen Goffings, van de GGD Zuid-Limburg, dat de situatie uit de hand kon lopen. Op 16 maart is het plotseling snel gegaan. Het bezoek van de koning werd afgelast en ik werd gevraagd om Koen te helpen met zijn plan om de zorg te ontlasten. Natuurlijk heb ik daar ‘ja’ op gezegd. We zijn meteen aan de slag gegaan.”

In een sneltreinvaart werd het Coronacentrum opgericht met daarin een huisartsenpost en een ThuisZorghotel

Waar liep je tegenaan toen je met dit project begon?
“De complexiteit van de zorgketens. Ik heb me erover verbaasd dat de zorg uit zoveel losse instellingen en organisaties bestaat. Die moesten nu plotseling gaan samenwerken. Ik had het gevoel dat dat lastig zou worden. Daarom hebben we het project allereerst opgedeeld in deelprojecten, zoals het thuiszorghotel, het versterken van de thuiszorg, een regionale zorgmeldkamer en een regionale huisartsenpost. Dat idee hebben we uitgewerkt en dinsdagmiddag gepresenteerd aan de zorgaanbieders uit de regio. Dat werd goed ontvangen. Toen hebben we besloten om niet langer te wachten. We wilden het meteen gaan doen.”

Hoe slaagde je erin om met zoveel verschillende partijen samen te gaan werken?
“Er gebeurde iets bijzonders. Vier zorgbestuurders kregen het mandaat om ook namens de andere zorginstellingen te handelen. Zo ontstond er een werkbare structuur. Die zorgbestuurders vormden een stuurgroep die op woensdag voor het eerst samen kwam. Vanuit die stuurgroep werden de deelprojecten aangestuurd. Op vrijdag gingen die deelprojecten van start.

'We hebben het hele weekend doorgewerkt'

Ondertussen zagen we in de cijfers dat het aantal coronapatiënten nog altijd sterk steeg. Daarom hebben we besloten om dinsdag open te gaan met het ThuisZorghotel. Dit betekende dat er het hele weekend hard doorgewerkt moest worden. Op maandag waren er al 250 mensen aan het werk in het hotel. Die dag hebben ook defensie, de gemeente, de brandweer en de wijkagenten zich aangesloten. Op dinsdag 24 maart ontvingen we de eerste patiënten.”

Hoe verklaar jij het dat het lukte om met zoveel mensen uit zoveel verschillende organisaties goed samen te werken?
“Dat lukte omdat iedereen het gevoel van urgentie had. Bovendien waren er veel zorg- en stafmedewerkers van zorgonderdelen die stil waren gelegd, die even zonder werk zaten. Zij wilden graag helpen, omdat ze het gevoel hadden dat het nodig was. En ik heb gemerkt dat zorgverleners echte doeners zijn. Ze gingen zelfs ’s nachts door als dat nodig was. Ook hielp het dat we al beperkte draaiboeken hadden uit 2004. Er waren toen plannen om een zorghotel te openen vanwege de Mexicaanse griep. Dat is er toen nooit gekomen. Nu konden we daar wel gebruik van maken."

Professionals uit verschillende organisaties werkten samen

Welke kennis en vaardigheden van jezelf had je nodig om op een goede manier sturing te geven aan dit project?
“Mijn kennis over crisismanagement. We hebben een crisisstructuur opgezet zoals dat bij de brandweer of veiligheidsregio ook gebruikelijk is. Dit heeft voor een goede, duidelijke structuur gezorgd. Er werd al grappend in termen van ‘zorgcommandant' en 'zorgofficier’ gepraat, om de parallel met de crisisstructuur te trekken.
Ook hadden we een goede overlegstructuur. Op vrijdag zijn we gestart met een strakke briefing. Vervolgens ging iedereen aan de slag. Ieder heel uur kwamen de deelprojectleiders kort samen voor een soort ‘motorkapoverleg’. We vroegen dan: waar loop je tegenaan? En wat heb je nog nodig? Op die vrijdag deden we dat ieder uur. De dagen daarna ging die frequentie omlaag naar één keer per dag.

'Er kwam zelfs een landelijke persconferentie'

Bovendien is het bij crisismanagement belangrijk om te luisteren naar je onderbuikgevoel. Daarom heb ik de commandanten op een gegeven moment gevraagd waar zij zich zorgen over maakten. Toen bleek dat ze meer knelpunten zagen, dan ze vooraf hadden aangegeven. Ze hadden het mooier voorgedaan dan dat het was, omdat ze de bestuurders niet met hun zorgen wilden belasten. Het was goed om die zorgen boven water te krijgen, zodat we er iets mee konden doen.”

Waren er ook initiatieven die beter uitpakten dan je vooraf had gedacht?
“Ja, een van de bestuursleden wilde op een gegeven moment een goede communicatie opzetten. Er werd een communicatiebureau ingeschakeld en dat zorgde voor een website, logo’s en bewegwijzering. Er kwam zelfs een landelijke persconferentie. In het begin vroeg ik me af of dat wel iets bijdroeg aan het managen van deze crisis. Toch hebben we daar later veel gemak van gehad. Door de goede communicatie waren we transparant over alles wat er hier gebeurde. Zo konden we bijvoorbeeld de zorgen van omwonenden wegnemen, simpelweg door hun vragen te beantwoorden. Ook komt er een moment dat we alles moeten verantwoorden. De goede communicatie in het begin heeft eraan bijdragen dat dat gemakkelijker zal zijn.”

Een communicatiebureau zorgde voor logo's en bewegwijzering

Op welke manier heeft het ThuisZorghotel bijgedragen in de aanpak van het coronacrisis als geheel?
“We hebben al onze kennis en draaiboeken gedeeld met geïnteresseerden uit de rest van het land. Dat was voor mijzelf een erg intensieve fase. We kregen vragen vanuit het hele land, zelfs vanuit Texel. Het deed me goed dat crisismanagers uit andere delen van het land van onze ervaringen konden leren. En er was interesse uit de landelijke en regionale politiek. Zo kwam zelfs minister Hugo de Jonge kijken hoe het centrum functioneerde, net als de Commissaris van de Koning.”

Wat was de belangrijkste tip die je andere crisismanagers gaf?
“Denk breed. Er komt echt veel kijken bij het openen van een ThuisZorghotel, zowel medische, logistieke en ondersteunde zaken, denk aan bhv en beveiliging. Ook gaf ik hen het advies om het als collectief op te pakken. Je moet ervoor waken dat je alles zelf wilt doen. De kracht van ons project was dat de zorgaanbieders aan belangrijke rol speelden. Zij hadden de contacten en konden sterke projectleiders aanwijzen. Dat heeft er voor een groot gedeelte aan bijgedragen dat het zo snel zo goed liep.”

Zelfs minister Hugo de Jonge kwam kijken hoe het centrum functioneerde

Welke bijdrage heeft het ThuisZorghotel geleverd in het ontlasten van de zorg?
“De enorme piek waar we in heel Nederland bang voor waren, is - mede door de impact van de landelijke maatregelen - gelukkig nooit gekomen. Daardoor heeft het ThuisZorghotel maar een bescheiden bijdrage geleverd in het ontlasten van de zorg. We hadden 240 plaatsen beschikbaar. Gemiddeld hebben we zo’n twintig tot dertig personen per dag geholpen. In totaal hebben er 76 mensen gelegen. En er kwamen ruim 3000 mensen voorbij op de huisartsenpost. Het is goed dat we het gedaan hebben, vanwege de ervaring. We weten nu hoe we in een zeer korte tijd een ThuisZorghotel moeten opzetten. Daarmee zijn we dus goed voorbereid voor het geval dat er opnieuw een enorme piek komt.”

Waar ben je het meest trots op, als je terugkijkt op het hele project?
“Dat we erin geslaagd zijn om met zoveel verschillende mensen samen te werken. Dat geldt niet alleen voor de zorgprofessionals uit al die verschillende organisaties. Iedereen kon zich aanmelden om te helpen. Er waren dus veel vrijwilligers op de been en iedereen kon wel iets doen. De een heeft geholpen bij de receptie, de ander zorgde voor entertainment. We hebben dit echt met z’n allen gedaan en daar kijk ik met een heel goed gevoel op terug.”

02 juni 2020